Sokol Demaku Flasë me ty


 

TË FLASË TY

 

Të flasë ty nga larg,

Por si duket nuk më dëgjon.

Është një monolog zemre

Që vetëm ti e kupton.

E dua vetmin,

Si mikun më të mirë.

Heshtja më shoqëron,

Dhe në qetësi pyes,

Athua kush me mua,

Monolog kërkon.

Flas me veten time,

Askush s`më dëgjon,

Por je ti ajo,

Që mrekulli krijon.

Nuk është çudi,

Monologu im,

Ty të kërkon.

Janë si një pemë,

Që ka shumë degë,

Dhe jetën hijeshon.

Ky  monolog ka kënaqësi,

Shëron plagë zemre,

Më sjellë lumturi.

 

 

 

NJË NATË E QETË

 

Një natë e qetë,

Për shpirtin  lodhur.

Jam vetëm me vargun tim,

E rima ka humbur,

Kohë duhet ta gjejë,

Shkronjat janë lodhur,

Vargu nuk ka formë.

Një buzëqeshje nga larg,

Në shpirt e ndje,

E zemra ime ritëm ka.

Në syrin e kaltër,

Shoh lotin e kthjelltë,

Që shndritë si kandil,

E ky më jep shpresë,

Për të ardhmen në jetë.

Është inspirim vargu,

Për të bukurën dashuri.

Për pëllumbin krah larmë,

Që fluturon në gjithësi.

Eja pëllumb dua të porosisë,

Dua të rrugëtosh,

Fushë e male të kalosh,

Shumë të fala vendlindjes t`mi qosh

Zemrën time ta qetësosh.

Shko pra fluturim në këtë rrugëtim,

Merr me vete mallin tim,

Shko gjej sytë e shkruar,

Ata të qetësosh,

Porosinë e zemrës sime,

Atyre tu dërgosh.

 

 

 

ILUZION

 

 

Unë e thirri në emër,

E ndjejë se e kam afër,

E shohë afër dritares,
Por nuk e prekë dot.

E ndjejë se nuk do të më takon,
Edhe pse e di se është e vërtetë,

Dhe e besoj se ajo është,

Vetëm një iluzion për mua.

Eja  këtu të lutëm,
Iluzionin bërë realitet,
Të ju takoj këtu,

Që vuajtjen ta lehtësoj.

 

E sheh si jam bërë,

E ndjejë se jam tharë,

Dua të kem afër,

Plagën të shërojë.

 

 

 

KUSH JAM UNË

 

Unë jam përvoja yte,
Unë jam në mendimet tua,

Jam lumturia dhe ardhmëria.

Nuk  kam frikë nga jeta,

Jam adhurues i saj,
Unë jam i lumtur me ëndrrat e mia

I buzëqeshë jetës, ardhmërinë kujtoj,
Gjithmonë i buzëqeshur,

Jetën sfidojë.

 

 

 

 

 

DO TË TAKOJ KËTU

 

Në ëndërr të prita,

Si gjithmonë me gëzim,

E ndjeja në shpirt,

Se do kemi takim.

 

Erdhe si në  ëndërr,

Sikur të sjellë tufani,

Erdhe me nam,

Si  është zakoni.

 

Erdhe me buzëqeshje,

Si lule behari,

Në kopsht të lulëzuar,

  aromë kundërmon.

 

Do të takoj këtu,

Jo atje larg në dallgë deti,

Në horizont të ëndërroj,

Ku takohen muzgu e agimi.

 

Dua ta dëgjojë këngën tende,

Vargut tendë ritmin dua ti marrë,

Dua ta kap bardhësinë në horizont,

Atë yll që lakmoj kah mot.

 

Këtu do gjesh strehën,

Në kaltërsinë qiellore,

Do realizosh ëndërron,

Do kapemi për dore.

 

 

 

 

 

BUZËQESHJA

Ti kur buzëqeshje,

Në fytyrën time,
Më krijohej gëzimi,
Dhe dashuria për ty,
Më shtohej në shpirt.
Tani dielli po ndriçon,

Në zemrën time,
Ti je jetë për mua,
Ti je dielli, qielli, deti,

Ti je ajri qe thithë.
Ti je dhurata më bukur për mua.
Të dua çdo ditë,
Çdo minutë.
Ti je gjithçka për mua.
Unë e falënderoj Perëndinë
Sepse buzëqeshja jote,

Më shëron mua.

 

 

SYRI I RITES KAPITULLI NJËZET E TRE Vërtet beson në moralin e pështirë..?

KRISTAQ TURTULLI
syri-i-rites.jpg

 Eli Begolli i kërkoi Rezeartes të vinte e te takohej me të. 

Rrezearta porsa kapërceu derën e mesit që të çonte në korridor, dëgjoi Elin që bërtiste dhe lëvizte krahët e bëshme, si e prishur nga mendtë. Ajo qëndronte në mes të korridorit të katit të parë me këmishë nate. Një fëmijë, vajzë e vogël, disa muajsh i volli në përparëse. E vjella e saj ishte lumë vreri. Femijën e gjetën të braktisur në stacionin  e trenit. Eli shkoi në dhomën e saj, tërhoqi nga dollapi i vjetër përparëse tjetër, e veshi me bezdi pa ndërprerë ulërimat dhe të sharat.  Rrezearta kishte qëndruar mbështetur mbas murit. Eli bariti drejt saj, e vështroi një copë herë me habi, si ti thoshte, ‘çdo ti këtu.’ U kujtua, i ra ballit me pëllëmbë dhe pa përshëndetur i tha:

‘- Dy ankesa kundër teje kanë shkuar në komitet të qytetit, prej simotrat e shtëpisë së fëmijës. E lezetshme është se ato shushka të mjera, nuk kërkojnë tu jepet secilës dhomë më vete, të sistemohen si të gjithë bota, ngulmojnë pa kompromis ti hiqet dhoma Rrezeartës. Uh, kurvickat e gjora, dinë vetëm të pallohen. U ka marrë koka erë.’

Rrezearta mblodhi buzët dhe luajti kokën me trishtim:

‘-Para disa javësh ishte tek unë Valiu, shefi i strehimit,’- foli Rrezearta me zë të ulët duke vështruar mënjanë.

Eli Begolli tundi kryet me nervozizëm dhe shtroi përparësen e zhubrosur, mbërtheu tre kopsat e para dhe i a pat:

‘-Dhe ti nuk ja le, përzure me bisht në shalë goxha shef strehimi qyteti. Ai të dha një dhomë të mrekullueshme si fole pëllumbash. Ti pa u menduar gjatë i dhe duart!’

Rrezearta i nguli sytë me vëmendje fytyrës së mbufatur të Elit, ngriti supet.

‘-Eli,’- foli me zë të ulët: ‘-Nuk mund të veproja ndryshe.’

‘-Ashtu posi,’- ia pat Eli dhe vazhdoi të shtronte përparësen e zhubrosur: ‘-Ajo strehës e kërkon një çmim, ndryshe do mbash gjithë putanat e qytetit mbi shpinë.’

Vajza fërkoi me inat syrin e majtë, derisa e skuqi dhe mërmëriti:

‘-Eli, ti e dije?’

‘-Sigurisht që e dija,’- u përgjigj Eli me moskokëçarje. ‘-ǒmë di mua, shushkë, femër koti e prishur nga mendtë,hë!  Qe di të pastroj vetëm mutra e të vjella te dobicerve!’

‘-Nuk më lajmërove?’-e pyeti vajza e indinjuar.

‘-Të lajmëroja,’- bërtiti Eli e fyer, kësaj vajza kish filluat ti hynte vetja në qejf: ‘-ǒështë kjo pyetje idiote! Kush je ti, kush jam unë. Hiç. Sa për dijeni nuk jam jot ëmë, dhe as shoqja jote, gjithashtu nuk jam as postiere e broçkullave dhe epsheve të shkrehura njerëzore.’

‘-Eli të  lutem,’-ia bëri Rrezearta e zverdhur ne fytyrë.

Eli e vështroi pjerrët, me mundim mbuloi shkëndijimin e keq në sy dhe nënqeshi lehtë. Nuk e përkrahu dhe e inkurajoi Rrezeartën për mëshirë kristiane, si nënë Tereza që jetonte diku në Kalkutë të Indisë së largët, por ngaqë pëlqehej dhe lakmohej prej meshkujve; trupi, gjoksi, këmbët, mbi të gjitha fytyra ekspresive i bënte shefat tu binin jargët. Me marifet ajo donte ta fuste vajzën në çetë, ku bënin pjesë më të zgjedhurat dhe më të ndezurat e femrave të qytetit. Eli Begolli kish vite që luante rolin e madamës, afronte femra të reja të hijshme, të zjarrta. Zyrtarët e shtetit të lodhur prej detyrave të mëdha dhe streseve kishin nevojë për një strehë të ngrohtë ku të çlodheshin, të shfrynin epshet. Della me kompani e pranuan pa kompromis ofertën e Eli Begollit, por u flakën shumë shpejt tutje si kafshëza të vogla, të cilat u binin teneqesë, të linin në mes të rrugës, fshanin marrëzi dhe mendjeshkurtri të konceptueshme. Ato nuk ishin të denja të qëndronin në elitën e seksit qytetar. Në çetë merrte pjesë dhe nusja e plakut Pal Dograja, ishte energjike e papërmbajtshme në seks. Shef Valiu njihte mirë vrimë dhe vërushkë të asaj shtëpie.

Rrezearta ish tjetër brumë e bukur e zjarrtë e kujdesshme, si panterë e vogël, mbarsur dhe dështuar në moshë shumë të re e fshikulluar prej jetës, nëpërkëmbur, por jo e plandosur përtokë për tu bërë kleçkë në dhembët e të tjerëve. Eli Begolli mendoi se ndërhyri në kohë kur pa vajzën të dekurajuar.

‘-Rrezearta,’- nisi të fliste me kujdes dhe maturi Eli Begolli: ‘-Ti je fill e vetme në këtë botë, pa njeri të afërt, pa përkrahje. Jo pa qëllim të kam thënë: Njeriu në jetë duhet një mik të fuqishëm ti mbarojë punë dhe një armik ta vrasë. Të kujtohet?’

‘-Po..!’

‘-E pra, Valiu është padyshim mik i fuqishëm të mbaron punë, të mbështet në çdo hap të jetës…

‘-Eli, ti thua të bëhem dashnorja e tij?’ -e ndërpreu zëngjirur Rrezearta.

Eli mblodhi supet me moskokëçarje dhe i foli me ton të akullt:

            ‘-ǒtë keqe ka të bëhesh dashnorja e një personi me rëndësi në qytet, është një shans i rrallë. Po ju përsërit, një vajzë në moshën tuaj e do një pikë ku të mbështetet.’

            ‘-Eli me gjithë mend e ke? Të lutem mos më çmend, ti kërkon të bëhem kurvë?’ bërtiti Rrezearta me sa zë kishte në kokë. Ajo dridhej shkumëzonte prej inatit. Disa fëmijë jetimë zgjatën kokat të trembur.

            Eli hiqej tmerrësisht indiferente, ngriti dhe uli me përbuzje krahun e majtë dhe foli me ton të bezdisur:

            ‘-Kush thotë të bëhesh kurvë! Sa larg qëndron kurvëria! Vajzë kujdes, mos kalo në ekstrem të lutem, të dashurosh dikë, cilido qoftë ai nuk do të thotë kurvëri. Ti e di mirë unë bëra sa munda për ty.’

            ‘-Unë të jam mirënjohëse për sa keni bërë’- foli ultazi Rrezearta por pa shumë dëshirë.

            ‘-Atëherë përse nuk do të dëgjosh deri në fund  këshillat e mia të vyera? Kush të ka ndihmuar më shumë se unë në këtë botë të poshtër, hë fol kush?’- e pyeti drejtpërdrejt Eli Begolli: ‘-Rrezearta, dëgjomë mua që jam e rrahur me vaj dhe me uthull prej jetës, je në lule të moshës, mban erë trëndelinë, mos e lërë veten të shkosh për dhjamë qeni. Ti moj vajzë akoma nuk e kupton sa e pushtetshme do jesh mbi burrat, mbi të gjithë, po të kesh marrëdhënie me një person me pozitë. I madhi Zot këtë vrimë të shkretë, që gjendet në mes të shalëve të femrës, nuk krijoi vetëm për të bërë shurrën, por më shumë e krijoi si prag prehjeje seksuale të mrekullueshme, çmendurake, ndezëtare, që ngre dhe përplas përtokë një botë të tërë. Rrezeartë  të lutem mos i bjer të mirës me këmbë, një vajzë jetime askujt nuk i hyn në pjesë. Shijoje jetën ashtu siç të jepet pa kokëçarje…’

            Fytyra e Rrezeartës ish zverdhur, trupi i dridhej, goja po i bëhej e hidhur farmak, figura e edukatores Eli po humbiste nëpër pështjellime:

            ‘-Eli,’- e ndërpreu ajo me ton të rëndë: ‘-Mos më detyro të urrej. Për të dëgjuar lumin e turbulluar të fjalëve më thirre?’

‘-Për këtë thirra! Lumin e turbulluar të fjalëve! Kështu i quan ti këshillat e vyera?’ u grind Eli e nervozuar dhe kroi gjoksin me thonj derisa e gjakosi: ‘-Hëm! Nuk doje të thërrisja, nuk doje të vija në dijeni për letrat tendencioze, të poshtra të jetimeve të mjera kundër teje? Shumë keq e shpërdoron ndihmesën time të sinqertë. Mirë, mirë, mos u mërzit nuk të thërres më. Edhe nëse  kthehesh përsëri këtu të jetosh, nuk do të flas me gojë.’

‘-Eli të lutem, mos e tepro,’- ia bëri Rrezearta dhembështrënguar: ‘-Unë më mirë të mbytem dhe këtu nuk kthehem më.’

‘- Ha, ha, ha,’-ia pat Eli Begolli ajo dukej si e shkapërderdhur: ‘-Bëra shaka. Budallaqe e vogël, nuk të braktis ty Eli jo. Uf! Jam femër e rëndomtë. Femrat kur mplaken pështirosen, gjepurojnë pak si tepër. Sidoqoftë ti vajzë akoma beson në moralin e pështirë, askush nuk ka të drejtë të gjykojë ty. Ti i përket vetvetes, qysh kur erdhe këtu e mbështjellë lurek dhe deri tani. Flasim gjithnjë me idiotësi për moralin dhe ndershmërinë. Bah! Rrezeartë, ky moral që kujton ti ka shkuar si vapa me gushtin. Hëm, nuk ka përse të jesh më e mirë nga ç’duhet, mirësi të tilla shërbejnë vetëm në vendet e kultit, por edhe atje myku i kohës së vjetër të tërbon prej pervesitetit, ta sjell mendjen vërdallë. Kështu epshe të çartura, gjepura, marrëzira idealizma…

‘-Eli të besoj që jeni ajo që njoh unë, apo dikush tjetër? Më mirë më thuaj që jam shumë e lodhur,’- foli të ulët Rrezearta duke e vështruar ngulët, me dyshim dhe shtoi: ‘Ndoshta duhet të bëni pak pushim.’

‘-E jam, ca e lodhur, jam, ndoshta mund të bëj dhe pak pushim,’- mërmëriti Eli dhe fshiu me inat qafën e trashë që i kruhej prej djersës.

Eli Begolli ndjehej e nxehur me veten, rrëgjimi po e shkundte prej themeleve, nuk diti ti hidhte siç duhej me zgjuarsi kësaj bushtre të vogël. Mbase e inkurajoi më tepër nga ç’ishte e nevojshme, Ta kish lënë më gjatë nën kthetrat e Dellës dhe të nevojtores, shtëpisë së fëmijës. Idhnake e ndyrë kjo femër, harroi që hodhi një doç në plehra, qysh kur ish spurdhjake, hëm! ǒe gjeti atë që bëri pallë, u shkërdhe si desh dhe me kë desh, me shefa dhe drejtorë. Eli Begolli kish qenë e plotfuqishme, vendimmarrëse e kudogjendur, ndoshta më shumë se Sekretari i parë i rrethit ose Kryetari i degës së punëve të brendshme. Të gjitha ata vinin në qytet me zulmë dhe bujë, iknin me bisht në shalë, disa prej tyre arrestoheshin në mesnatë dhe pushkatoheshin anës lumit me nga një plumb prapa kokës. Ndërsa Madama e respektuar qëndronte në pozicion, në krye të çetës, syri veshi, mendja e qytetit. Mbase ish koha të tërhiqej mënjanë…

 Për të davaritur mendimet e mugëta, Eli i a plasi të qeshurës me të madhe, ngriti sisët dhe rregulloi sutjenat e përdredhura. Kopsat e përparëses i kishte mbërthyer shtrembër, e zbërtheu. Duke tundur kokën lart e poshtë, filloi ti mbërthente kopsat nga e para. Ajo ishte nervoze e paduruar, xheloze e mjerë.

‘-U plake, harraqe e ndyrë,’- ulëriti me sa zë kishte në kokë: ‘-Po shkon për lesh Eli Begolli.’

‘-Eli të lutem, mjaft,’- foli ultas Rrezearta.

Gruaja e vështroi pjerrët:

‘-Mjaft thua, të vjen keq për matufen Eli? U ndjeva e zhgënjyer’- ajo dukej e shkërmoqur.

Rrezearta e vështroi pa folur, sytë e saj ishin të vëmendshëm shpues. Ajo u pendua që u kthye në shtëpinë e fëmijës. Lëvizi shpatullat e bezdisur dhe hodhi shikimin drejt derës. Eli u tremb, ndoshta vajza i a bleu mendimet.

‘-Nuk dua tu vijë keq,’- gërhiti: ‘-As ty e as një njeriu.’

‘-Jo nuk më vjen keq,’- u përgjigj vajza ftohtë: ‘-Eli, ti sigurisht nuk e do mëshirën?’

‘-E urrej keqardhjen, edhe ti gjithashtu?’

‘-Po.’

Eli u kollit, kërkoi gëlbazën në fyt me zhurmë, e gjeti, e vërtiti nëpër gojë, bëri buzët rrotullak, e flaku, pështyu përdhe, u kthye dhe vështroi buzagaz drejt vajzës:

‘-Rrezeartë mirë bëre që nuk ja le dhe e zbove me hosten atë steril muti. Përherë një lepur i shpifur, këf- këf dhe asgjë. Do ta neveriste atë punë.’

Eli donte ti thoshte gjithashtu se Valiu ishte i frymë me një mllef të madh të hidhur, por heshti. Vajza po shkiste larg, ndjehej e përgjegjshme se kish bërë mjaft. Kjo teveqele kujtonte se dhuratat falen pa interes dhe bota ish lesh arapi. Tani le ti bënte vetë ballë furisë dhe hakmarrjes së shef Valiut.

Rrezearta e dëgjonte pa folur. Eli ishte si gjithnjë e mirinformuar, fjalë ndyrë, pa dallime të veçanta nga banorët, punonjësit e shtëpisë së fëmijës.

Diku matanë u dëgjua zhurmë e madhe, thyerje xhamash. Vajza ishte në pritje të ndonjë këshille të saj, ndërsa Eli zë grindur befas i tha:

‘-Ikë tani Rrezeartë, mbushu, e ndjej, po më kërcejnë përsëri nervat. Ky azil muti po më ha të gjallë, se sheh po më bluan kockat.’

Vështrimi i Elit ishte i errët, i egër, kroi grykën me nervozizëm, mblodhi gëlbazën  e rrotulloi një copë herë nëpër gojë e bëri lëmsh të lagësht dhe e flaku në qoshe të korridorit me forcë. Me shumë mundim e kish përmbajtur vrerin të derdhej nëpër korridor, gëlbaza ish një pako gjë, duhej të flakte shumë të tilla, ndryshe do plandosej në shtrat e shpartalluar.  Eli nuk i durohej sa ti kthente shpinën, por jo ta harronte. Nuk mund të falte dhe të hidhte mbi shpinë me moskokëçarje një gjë që e gatoi me kujdes. Ujkonjave të vjetra plagët dhe dhembjet nuk u shërohen shpejt, u kollit me zhurmë dhe u drejtua me shpejtësi, duke u tundur, ngjitur shkallët si patë e shqyer.

Rrezearta vështroi një copë herë e menduar, muret, dyert e deformuara nga lagështia dhe dyshemenë e pistë të katit të parë. Në katin e dytë, ndoshta e në të tretin u dëgjuan të bërtiturat e Elit dhe dyert që përplaseshin.

‘-Mbani qetësi dreqi e morri,’- u dëgjuan të bërtiturat e Elit.

Rrënimi po trokiste zhurmshëm në shtëpinë e fëmijëve ‘Meri’ Qindra fëmijë të vobektë kishin lënë nëpër mure gjurmët e tyre, pikëllimin, trishtimin , ngashërimin, shpresën e vakët, ëndrrat e shurdhëta, ngazëllimin e beftë. Të gjitha po thërrmoheshin ngadalë, me neps prej lagështirës…

Vajza iu mblodh një lëmsh në fyt, doli me hapa të shpejtë…

 

Familja agronomike Xhomo dhe gruri shqiptar

 untitled2.png

ILLO FOTO

 ( Specialist )

             (Refleksion mbi librin “Gruri”2)

untitled3.png

 

   

      Per njëmijë e një arsye, bujqesia e çdo vëndi, fillon me drithin dhe posaçërisht me grurin. Në Shqiperi, kultura e grurit,historikisht ka qene aspiratë e popullsisë së varfër, sepse më së shumti është ushqyer me bukë misri.

Shkencëtarët, që bënë emër në themelimin e shkencës për kulturën e grurit janë shumë, sepse Instituti i grurit është më i vjetri dhe më i mirë organizuari, në tërësine e instituteve bujqësore të kohës së monizmit.

        Meritë e veçantë,për zhvillimin e shkencës së grurit, në Shqipëri pa mëdyshje , i takon familjes Xhomo, posaçërisht Profesor Dr.Alfredit,bashkëshortes së tij, Dr.Zhanetës dhe Babait, Agronom Nadër Xhomos. Kjo familje, për rreth 70 vite në, dy breza agronomësh, përcolli me koseguencë të tëra etapat historike të zhvillimit të kulturës së grurit në Shqipëri. Çifti Alfred Dhe

Zhaneta gjithë veprimtarinë jetësore, ia kushtuan shkencës së grurit, duke e ngritur atë në stad të ri, të pa dëgjuar më parë në Shqipëri. Për veprimtarinë shkencore të çiftit Xhomo, flet libri “Gruri” 2, të shkruar nga vetë çifti dhe të botuar në vitin 2010 nga Dr.Zhaneta Xhomo.

        Profesor Doktor Alfred Xhomo, më 13 mars 2008 u nda nga jeta, duke qënë në gjendje të mirë fizike dhe mendore dhe duke lënë në pikëllim familjen, miq dhe të afërt. U krijua një boshllëk i pa zëvëndësueshëm në radhët e shkencëtarëve të shquar të vëndit.Libri”Gruri”2, përveç homazh, për kujtim të Alfredit, është vlerë e re në literaturën shkencore shqiptare. Si veteran i

prodhimit bujqësor, si autor librash bujqësor dhe si koleg,e falenderoj Dr.Zhaneten, për nismën që mori, punën voluminoze dhe të kushtueshme, që përballoi, për botimin e këtij libri me vlera të mëdha për bujqësine shqiptare. Në

libër përmblidhet në mënyrë kronollogjike gjithë veprimtaria e mirfilltë shkencore eksperimentale e realizuar në teren, nga të dy shkencëtarët e grurit.

Jepen të tëra rezultatet e provave, rekomandimeve si dhe është përmbledhur e gjithë veprimtaria e shkruar dhe publicitare si dhe shumë fotografi, që e afrojnë lexuesin me subjektin.

          Libri më ra në dorë, në fund të majit 2011 dhe me një herë u ula, për të shfaqur mendimet e mia, për personalitetin shkencor të prof.dr.Alfred Xhomos, këtij shkencëtari të famshëm, që do ti mungojë gjatë shkencës bujqësore shqiptare. Shkrimi im aktual është requiem, për veprën e ndritur të këtij burri, që i fali fshatarësisë shqiptare intelektin, pasionin dhe përkushtimin

e një atdhetari të devotshëm. Është sakrificë sublime, t’i falësh jetën Atdheut dhe popullit tënd. Alfred Xhomo i fali jetën e tij shkencore, që është pasuri e madhe kombëtare, për brezat, që do të vinë në pafundësi.

         Nuk pretendoj se gjithçka shkencore, për grurin, është kryer nga Alfred Xhomo , por plejada e shkencëtarëve të grurit dhe e tërë bujqësisë shqiptare, pa kontributin

e Alfredit, do ishte shumë e mangët. Aktualisht shkenca e grurit shqiptar rezulton më e arrira kualitativisht dhe më rezultativja në prodhimin e gjerë fshatar. Alfred Xhomo është kalliri më me bukë në kurorën, që i është thurur Shqipërisë nga kultivuesit e grurit. Në 30

vite të debutimit të Alfred Xhomos, në shkencën e grurit, rendimenti i kesaj kulture bujqesore është rritur 3 herë, në shkallë vëndi. Në shifër absolute rritja arrin në 23 kv/ha., në rreth

190 mije ha. Vërtet gruri shqiptar nuk identifikohet me Alfred Xhomon, por shkencëtari Xhomo identifikohet me grurin.Nuk gjejmë ndonjë kulturë tjetër bujqësore, që të ketë kapërxim në rendiment, ashtu si duhet të pranojmë se është shumë i kufizuar numri i shqiptarëve, qe kanë shkëmbyer jetën me të tilla vlera, për popullin.

         Shkencëtari Xhomo, kurrë nuk u lëvdua, për atë, qe kreu mendërisht dhe fizikisht. Ai i kishte shokët të rrallë, për modesti dhe llogjikë. E merrte shumë seriozisht bisedën me cilindo fshatar dhe me cilindo akademik. Edhe sot, që shkruaj unë,

shumica e njrëzve nuk e dinë, se kanë pasë të bëjnë me një shkencëtar të rangut kaq të lartë.Shikoni shkrimet e tij, që i keni ne librin”Gruri 2”.Tabela pa fund, vrojtime pa fund, konkluzione pa fund ! Për sejcilën shifër, vrojtim dhe konkluzion, janë dashur vite pune

skrupuloze, që të tëra bashkë bëjnë një jetë njerëzore.jeta e Alfred Xhomos, mjaftoi për t’i mbuluar të tëra, sepse ishte jetë e ndritshme dhe madhështore sa madhështia e shifrës,

që lart përmërdëm.

     untitled5.png

        Alfred Xhomon e kam njohur, si koleg dhe si fqinj, në vitin 1970. Në këtë vit, fal përkujdesjes së mikut tim Ali Butka, mora një apartament në pallatin e agronomëve, që ndodhet afër urës,në hyrje të qytetit të Lushnjës, kur vjen nga Rrogozhina. Në këtë pallat banonte, prej kohësh familja Xhomo. Mjafton të shkruaje “Pallati i agronomëve” dhe adresa ishte e plotë. Brezi i tretë, në pallatintonë, përfaqësohej nga prindërit e Alfredit, brezi i mesit ishte brezi i punës dhe fëmijtë.Të tërë

kishin respekt të veçantë për brezin e moshuar dhe vetë ata të dy,ishin shembull i edukatës së shkëlqyer kristjane.Xha Naderi, si agronom në pension, kurrë nuk e paraqiti veten si specialist me përvojë dhe të diktonte ndonjë ide agronomike,veç sugjeronte me takt. Nënë

Arzija vazhdimisht ishte në kërkim të një sjellje model për fëmijtë, fqinjët dhe shoqërinë.

Të dy bashkë ishin një çift,që gjenin pozicionin e duhur, për të qënë sa më të dobishëm.Unë kam shumë kohë,që jam në moshën, që ishin ata, kur unë po flas. E ndjej veten shumë inferior, në mekanizmin e tyre të të jetuarit, në raport me mjedisin rrethues aktual.

         Në një prej ditëve, kur po hyja në shkallë, ndjeva se diçka e pazakontë kish ndodhur te fqinjët e mi, Xhomo. Hyj pa trokitur dhe gjeta njerëz që veç e veç, qanin me dënesë. Xha Naderi kishte vdekur. Nderhyra t’i qësoja dhe t’i ngushëlloja.Armandi, nipi i Xha Naderit, ishte i papërmbajtshëm: djalë trupmadh dhe i fuqishëm, kish rënë përmbys dhe qante me ngashërim. E pata shumë merak, që s’mundja ta qetësoja dhe u ktheva përsëri, pas një kohe dhe ishte e njëjta gjendje. Armandi e përjetoi shmë rëndë vdekjen e gjyshit, sepse ishte i ri, i fuqishëm, i dashur dhe me shpirt artisti që vuan më shumë për pjesën njerëzore jashtë vetes.

        Vitet në emigracion, më larguan shumë nga kolegu, miku,bashkëbanori i Lushnjes,fqinji i pallatit, Alfred Xhomo.Përditë e më shume e ndjeja nevojën ta takoja nga afër atë fytyrë të dashur që të bënte për vete me shikimin miqësor dhe fijen e hollë të buzëqeshjes së ëmbël. Më duhej të konsultohesha, për punët e mija të shkrimeve, për bujqësinë. Nga distancat oqeanike, gjithnje e më shpesh, programoja takimet e ardhme dhe shumë të mundshme.Lushnja, si një makineri e rëndë bujqësore e asaj kohe, pak na jepte mundësi të takoheshim dhe të bisedonim shtruar dhe gjatë, qoftë edhe me kolegët e një pallati. Shumica e specialistëvë të Lushnjes, nuk kishin kohe as për pushime as për dëfrime. Alfredin e kam takuar më shpesh kur banoja në Tiranë, se sa kur banoja në pallatin e agronomëve.Ndihesha i lumtur, kur e takoja, jo për faktin e thjeshtë se ishte i ditur, por dinte ta përdorte me modesti diturinë dhe gjithnjë biseda me të nuk përfundonte. Alfredi e dominonte shoqërinë dhe debatin, me nje autoritet të padukshëm, por pothuaj absolut.Nuk dihet ndonjë rast, që Alfredi të të imponohej, qoftë edhe me stërhollime, ai dinte vetëm të këshillonte dhe të ishte i barabartë me biseduesin, por vetë bashkbiseduesi, këmbëngulte që Alfredin ta bënte imponus, sepse nuk e donte interesi i çështjes në diskutim. Fshatarësia shqiptare, mbajti në gjirin e saj, për më shumë se tre dekada, shkencëtarin Alfred Xhomo,njeriun e pajisur me edukatë të lartë qytetare.

Erudicioni i Alfred Xhomos, nuk ishte karakteristika më e dallueshme e këtij burri të urtë dhe racjonal. Alfredi ishte njeri, që i përkiste të ardhmes, në çdo kohë dhe kudo, që ndodhej.Në ndryshimet demokratike ai u pozicionua në sindikatën bujqësore, një vend i merituar dhe shumë i dobishëm, për të siguruar vazhdimësinë shkencore në kushte të reja. Lëvizja e fundit, përbënte një element të ri për kompletimin e staturrës publike të shkencëtarit. Alfredi dinte t’u jepte zgjidhje të buta problemeve të vështira dhe komplekse.Kolegët dhe bashkpunëtorët e brezave, do ta kenë pikë referimi shkencëtarin e grurit,që do t’u flasi përjetësisht, nëpërmjet trashëgimisë së tij shkencore.

Këto isha duke menduar kur telefonata e Manjolës, nga Athina, na njoftoi vdekjen e papritur të dajës së saj Alfredit. Familjarisht u hidhëruam pa masë, por më shumë u hidhërova unë.Alfredi ishte më i ri se unë dhe kurrë nuk e ka treguar moshën që kishte realisht. Isha  në një fazë, që thurja shumë programe bashkëpunimi me të, në fushën e shkrimeve bujqësore si testament i brezit tone, ndaj fermerve shqiptaro-europianë.

Bujqësisë së sotme të braktisur, i duhet më shumë se kurrë shëmbuj të ndritshëm, siç është vepra e Alfred Xhomos, për të dalë nga tuneli, ku aktualisht vegjeton.

Profesor Alfredin e keni aty,tek”Gruri”2, si gjithnjë i gatshëm për të qënë pranë njerzve të punës.

                                                                             

                                                                                              NEW YORK,  2011

***

DY POEZI NGA SHOKU I TIJ FASLLI HALITI       

   untitled4.png       

               Alfred Xhomo, në të djathtë (1964)

1. AGRONOMI

                          agronomit të ri A.XH.

Prill,

Baltra,

Shira,

Zbath këpucët e reja,

Var prapa derës rrobat e mira.

Mushama meshini vesh,

Ve në kokë kasketë,

Çisme vendi mbath,

Fushave, arave zbret,

Mëngjesi akoma pa zbardhur

Dhe ecën mbi barin, mbi tokën e ardhur.

 

Përpara, ja, dualën parcelat.

Ti po afrohesh, po mbrrin,

Grunjat të presin me gazin jeshil,

Në thirrjeshushurimash pastaj shpërthejnë,

Kur duke ardhur ty të vërejnë.  

 

1964, gazeta «Drita»

 

 

 

2. IKU FREDI

                            Prof. dr Alfred Xhomos

 

Iku Fredi.

Ku ?

Fushave,

Grunjave?

Fusha ka lagështirë.

Grunjat janë zverdhur.

Lutje të verdha grunjash për pak blerim

Lagështira ka kalbur rrënjët.

Toka ka nevojë për kullim.

 

Duhet ushqyer gruri,

Duhet shëruar,

T’i iki verdhimi

T’i çelet grurit fytyra

T’i harbojë në faqe blerimi…

 

Që grunjat

Të marrin patjetër

Ngjyrën e blertë

Dotkor Xhomo

U rri mi kokë ditë dhe natë

Gjer në mëngjes

Ngryset  e gëthihet përjetësisht

Fushave të dashura të Myzeqesë.

 

:

Iku doktori i grunjave Xhomo,

Po kur do të vijë vallë prapë?

Vërtetë çdo pranverë

Do të na vijë,

Atëherë kur grunjat të jenë në blerim

Dhe kërcelli të ketë çuar kalli…?

 

14 mars, 2008  

Presidentja e Kosovës, znj. Jahjaga e ftuara e nderit nga APEN

Nga Kozeta Keze Zylo

            Disa dite me pare, Organizata shqiptaro-amerikane e profesionistëve dhe sipërmarrësve ose APEN dha një pritje madhështore për presidenten e Kosovës, znj. Atifete Jahjaga. Organizata shqiptaro-amerikane e profesionistëve dhe sipërmarrësve është një organizatë që promovon arritjet e shqiptarëve në fusha të ndryshme dhe njëkohësisht lidh energjikisht shoqata të ndryshme dhe çmon punën e shkëlqyer që bëjnë forumet dhe individët në të mirë të Kombit. Përvjetori i tretë i Apenit u mbajt në “Russian Tea Room” në Manhattan, në një sallë lluksoze ku ëmbëlsisht dëgjoheshin tingujt e muzikës që interpretoheshin mjeshtërisht nga shqiptarja Gilberta Gelaj dhe dy amerikanet Min Kyung Lee dhe Suji Kim.

dsc08541.JPG

Zoti Ken Biberaj, ZV/ Presidenti i “Russian Tea Room” në hyrje të sallës priste me një mirësjellje dhe plot kulturë gjithë të ftuarit, gjithashtu i ka uruar përzemërsisht mirëseardhjen znj.Atifete Jahjaga. 

Mbrëmjen e hapi znj. Etrita Ibroci e cila lexoi shkurtimisht biografinë rreth portretit të zonjës Atifete Jahjaga, dhe njëkohësisht foli me emocion që një grua shqiptare arrin për herë të parë në historinë kombëtare të ulet në kolltokun e presidentit.

Zonja Jahjaga u prit me duartrokiktje të stuhishme nga të pranishmit.  Ajo çmoi lart  rolin e Organizatës shqiptaro-amerikane të profesionistëve dhe sipërmarrësve dhe njëkohesisht ftoi gjithë biznesmenët që të vijnë të investojnë në Kosovë pasi kështu do të ndihmohet dhe më shumë Kosova dhe do të forcohet shteti i saj. Me mirënjohje të thellë përshkroi punën e Diasporës e cila ka pasur një rol kyç në Pavarësinë dhe formimin e shtetit të Kosovës.  Gjithashtu ajo foli për sfidat që e presin përpara shtetin e Kosovës për ta ndërkombëtarizuar pavarësinë e saj si dhe për t’u integruar në Perëndim dhe në strukturat botërore.

Zoti Nik Markola presidenti i Apenit dhe një aktivist i shquar, ka falënderuar gjithë të pranishmit për pjesëmarrjen e tyre në këtë mbrëmje për të nderuar presidenten e Kosovës z.Jahjaga dhe ka ftuar të pranishmit në se kanë pyetje për Presidenten e Kosovës. 

Zonja presidente u pyet në lidhje me Preshevën, Mitrovicën po ashtu dhe në lidhje me mësimin e gjuhës shqipe për fëmijët e Diasporës.

Mbrëmja e organizuar nga Apeni ku e ftuara e nderit ishte zonja presidente e Kosovës kaloi në një atmosferë të ngrohtë, miqësore dhe mjedis tepër elegant. Të gjithë pjesëmarrësit i uruan zonjës presidente punë të mbarë në çështjet e mëdha që e presin Kosovën dhe Kombin përpara.

Shtator, 2011

Manhattan, New York

 dsc08543.JPG

dsc08545.JPG

dsc08546.JPG

dsc08549.JPG

dsc08551.JPG

dsc08558.JPG

dsc08562.JPGdsc08564.JPG 

Puthmë

Vaso Papaj

vaso-papaj.jpg

  

 

Për ne sonte, nata e fundit

Sonte zgjat gjer në mëngjes

Sekondi i ngjaka minutit            

Ora me një ditë, për besë.

 

Sonte puthmë që të ngopesh

Nesër  iki s’do t’ më kesh

Nuk të le që të dremitesh

S’ di ç’do mbetet midis nesh.

 

Syt’ e tu do t’ marr me vete

Kush e di në ç’ breg do t’dal

Nuk harroj që vetëm mbete

Porositë i kam një mal.

 

Puthmë sonte që t’ më ngopësh

Mos më ler që të dremitem

Në mengjes më s’do t’ më shohësh

Kushedi ku do t’ çapitem.

 

Dita e ndarjes, ja, do të gdhij’

Dashuria jonë pa fat

Do të derdhësh lot të zi

Do të mbetesh fillikat.


Meditim udhësh

 

Udhë me dredha, kthesat druaj

Zemra rreh si ky motor

Rradhë cigaret ndiz e shuaj

Radio, nuk pushon, ka orë

Në timon me vete flas

Qiellin gati e përqas.

 

Unë e di dhe ti e di

Mendja ime fluturon

Edhe pse afron stuhi

Jasht trupit e kohës shkon

S’ don të bëhet robëreshë 

Në k’të ditë pa sy që ndesh.

 

Brenda meje ti qëndron

Me baticën sa më ngjan

Nuk e di se çfarë kërkon

Je e thelle si oqean

Herë më zhdukesh, herë të ndesh

Të jet’ lojë kjo midis nesh?!…

 

Ne të dyve ëndrrimtarë

Koha po na fluturon

Kemi udhë për të ripare

Krenaria na dëmton

Hapmu, të hapem dhe unë

Çdo ditë duhemi më shumë.

 

Brenda meje ti qëndron

Por  batica dhe të nxjerr

Herë më vjen, e herë më shkon

Je e thellë si një minierë

Je pasioni i pafund

Këtë mister s’e gjej kërkund.

 

 

     Aroma e detit tim

 

Sapo zbuloi agimi të bardhën shkum’ pluskuar

Tër’ lulet ndër ballkone më mbetën si kujtim

Spërkatur pika vese ca pleq’ me grep në duar

Rreqethur krejt nga vesa, tër’  kripë nga deti im.

 

Në banga shkoj, tek Gjergji, i jap revan poetit

Pran’ emrit tënd të gdhendur po fle dhe emri im

Përtej dritaresh, mes shakave dhe seriozitetit

S’më ndahet që s’më ndahet, kjo ngjyr’ e detit tim.

 

Jam një motor pa shfryerje, zhurmues i mëngjesit

I mbaj un’ syt’ nga lindja, po trupin në perëndim

K’të tallavi pafund s’e desha për të sotmen

Të sotmen e kam gjetur: aroma e detit tim.

 

Ja, vallen karuzeli e dredh si i dalldisur

Im biri një kukurisje shoqëron me regëtim

Përmbi kazane plehrash nga mbrëmja boshatisur

ǒ dremitka i përhumbur rënkimi i detit tim.

MIRËMBRËMA PEANI ( Peja e sotme)

PILO  ZYBA

Nga libri ” Trojet dhe Trojat tona” qe pergatitet per shtyp

Mbrëmja, prushëruar yjet
Hëna si limoni zverdhet,
Malet kanë ulur kryet
Mbi supe blerimi derdhet.

Mirëmbrëma, Dardania ime,
U deshën miliona vjet,
Të të flas, të them… urime…
Me dorë pragun të ta prek.

Në preher kokën të vendos
Të shikoj endrra të bardha,
Kur Lumbardhi shkon teposht
Mbushur me ëndrra – pulbardha.

Ja dëgjoj tingujt e ëmbël
Shushurimën nëpër brigje,
Shoqëruar, vallet, këngët,
Që rendin dhe kërkojnë shtigje.

Ja kuptoj gjuhën e lashtë,
Ja njoh notat e melodisë,
Nga hoteli shpejt dal jashtë,
I them: – të lutem mos lëviz!

Buzagaz përgjigjet vala:
-Shekuj, shekuj që vrapojmë,
Herë lumë dhe herë stërkala
Historinë në det ta çojmë.

Duart vë përmbi parmak
Harku i hënës flet me mua,
Varkë përkundet mbi park ,
Parku me yje i mbuluar.

Bubullin tejëëë nga mali
Shpellë e thellë po gjëmon,
Lumi frymëmarrjen ndali
Thonë Azemi po kalon…

Thonë Azemi bashkë me trimat
Po zbret poshtë në Gradinë,
Shkon e lëshon vetëtimat
Mbi koshadh bën historinë…

Po ushton gryke e Rugovës
Dridhet majë e Rusalisë,
Krismat thirrjet e Kosovës
Në koncertin e lirisë.

Çelen lulet në lëndina
Bjeshk’ e Lumbardhit mbushur plot,
Lulet Peja rrit për trimat,
Barin ushqim për kullotë.

Ah! Tronditje po dëgjoj,
Luhatet i tërë hoteli
Ngjet sikur karvani shkoi,
Zë dëgjoj posht’ nga themeli:

-Këtu thellë, thellë në tokë,
Vite na kanë tradhëtuar,
Gurë dhe baltë me okë
Na kanë hedhur dhe mbuluar.

Mbi supe kishim kalanë
E gremisën e sheshuan,
Për Dardanët nuk e lanë
Në shekuj për ta trashëguar.

Nëpër supe si një vig
Deri këtu përmbi bedenë,
Pejanët këtë “çiflik”,
Shekujve me lart e ngrejnë.

Supet shkundin, baltën hedhin,
Doli trupi, syri, floku,
Vështrimin Dardan e derdhin
Me zë të lartë drejt botës…

Shikoj mbretin e Pejonit
Taulantin dhe Thesprotin,
Nipin, djalin e Kaonit
Sytë lehtë po me mbush loti.

Ejani vellezër trima
Në tryezë të Shqipërisë,
Mbushur flakë e vetëtima
Në dasmën e Dardanisë…

Rjedhë e lumit ëmbël, qetë
Herë këndon dhe herë ushton…
Fjalë e tij rend për në det
Botës të drejtën i kërkon.

Mbi Lumbardh harku i urës
Hark ylberi mbi dy supe,
Ku vetë pesha e kulturë
Shkon dhe ulet pak më tutje.

Përmbi sup të saj të gurte
Nga mulliri i Haxhi Zekës,

Kalon mielli i bardhë, i butë,
Për ushqimin e vetë jetës.

Hark i urës që lidh malet
Me lirinë hark bashkimi,
Ku dhe trimi vetë falet
Për çdo ditë nga lind agimi.

Haxhi Zeka, Haxhi Zeka,
O skifter mbi sytë e globit,
S’paska vlerë për ty jeta
Për bashkimin e gjith’ kombit…

Përplas krahët përmbi Pejë

Folenë ngren në Prizëren,

Në Kacanik bën një betejë

Jetën shkruan, por pa kalem.

Jetën shkruan nëpër shtigje

Me një pushkë dhe me një thikë,

Monoment ngritur mbi brigje

Hero i kthyer në dritë…

Lumbardhi rrjedh e ligjëron

Vjen me pranë në ditët tona,

Herë shushurin, dhe herë këndon

Kudo dëgjohet jehona…

Ardian Krasniqi po ban zaaaaa..

Si flamur përmbi llogore,

Trupin plumba mbushur e ka

Flet, qëndron si përmendore.

Trimi ikën, por monomentin

E bën muze të Dardanisë,

Jehonat zërin ia tretin

Nëpër pyjet e lirisë.

Bien Krasniqët, Harejdinat,

Dhe lirinë shtërngojnë në dorë,

Me heronj mbushen lëndinat,

Kudo një lule e një kurorë.

Oooo, Lumbardh, oo mik i lashtë

Që rrjedh brigjeve të tua,

Eja sot të rrimë bashkë

Këngën të ta dëgjoj dua!

Kënga jote nëpër shtigje,

Në gjoksin e Dardanisë,

Është për mua një përgjigje

Për rrugën e historisë…

Rridh, o mik, nga gjiri i tokës,

Zërin lësho tatëpjetë…

Vepra jote i tregon botës

Të gjithë historinë e vet…

Që lumë ka qënë për jetë…

Pyetjet jashtë teme…


Dhjetëra vite jete e pune të kaluara në mërgim,nuk janë pak dhe ato na vijnë si ëndërr e pambaruar e cila na ndjek si hije pas, në kohëra dhe vite të ndryshme e cila ndoshta do të përfundoj bashkë me jetën e hidhur në vend të huaj,si për dhjetëra e qindra bashkëmërgimtar të tjerë edhe për ne, në vendet e huaja ku ne jetojmë, larg vendlindjeve tona që nga braktisja e atdheut, për të jetuar gjithmonë me përmalljen e madhe dhe kujtimet e paharruara të tij.

 Ndaj lajm i veçantë për shqiptarët e Cyrihut me rrethinë dhe të gjithë kantoneve zvicerane, ishte lajmi për ardhjen e ministrit të diasporës dhe ambasadorit të shtetit,i cili kishte gëzuar pa masë të gjithë mërgimtarët pa dallim duke na bërë të gjithëve të shpresonim më shumë seç ishim mësuar deri më tani me tubimet tona “jetime” pa pjesëmarrjen e ndonjë funksionari shtetëror, bile edhe përtej nostalgjisë sonë tashmë gati të harruar të një takimi të thjeshtë bashkëmërgimtarësh,pasi që ne këtë në intuitën tonë emocionale e kishim menduar si një takim thuaja se “historik” të posaçëm dhe të një rëndësie të veçantë.

 Kështu që më 27 shtator të këtij viti ,në lokalet e Konsullatës së Kosovës në Cyrih të Zvicrës, në një sallë të vogël të improvizuar dhe me pak vende ku nuk kishte më shumë se 25-6 ulëse u mbajt edhe mbledhja e parë e përfaqësuesve të ministrisë së diasporës me mërgimtarët shqiptar në Zvicër për diskutimin e projektligjit mbi diasporën. Tubimi ishte paraparë të fillonte më Orën 18,mirëpo filloi me vonesë, në Orën 19.20 minuta, por që njerëzit vazhdonin të vinin edhe pas orës-njëzet,ku përveç ambasadorit Malaj ishte paralajmëruare edhe ardhja e ministrit për diasporën, z. I. Makolli,i cili për shkaqe objektive,nuk arriti të vinte,derisa të pranishëm ishin z.Besim Kajtazi, përfaqësues i zyrës së Kryeministrit, z. Naim Malaj Ambasador i Kosovës në Zvicër dhe z. Muharrem Xhemajli si përfaqësues i ministrisë së diasporës.

 Përkundër dëshirave të mëdha dhe pritjeve ndoshta paksa të ekzagjeruara të mërgimtarëve për përkrahjen e munguar institucionale nga ana e shtetit tonë, sikur harruam për një çast- se jo fort larg në kohë, ne vet ishim dëshmitarë të mënyrës se si u bë përzgjedhja e përfaqësuesve të Kosovës jashtë vendit, një pjesë e të cilëve përkundër shpresës të shumë atyre që besuan se pa marrë parasysh mënyrën e katapultimit të tyre në këto ofiqe të nderuara, ata do ti arsyetonin emërimet në këto poste duke dëshmuar aftësi dhe autoritet konform seriozitetit të pozitës që momentalisht mbajnë, me punë konstruktive të cilën natyra e funksionit të tyre shtetëror e kërkon,por që në masën më të madhe ato nuk u arritën asnjë herë.

Ne jemi të vetëdijshëm për kapacitetet e kufizuara të tyre,ndaj nga përfaqësuesit shtetëror ne nuk presim e as dëshirojmë që ata të përdorin fjalë të mëdha dhe premtime të parealizueshme për ne, por të shprehje të thjeshta, të qarta dhe të kuptueshme për të gjithë, gjë që e prisnim pas krijimit të shtetit tonë të lirë me kaq mund e sakrifica të të gjithë shqiptarëve,me shpresë se edhe ne mërgimtarët,më në fund do të trajtoheshim si të barabartë, ne të shumëvuajturit ndër vite e dekada, dhe të paktën të pranoheshim si shtetas dhe njerëz të këtij vendi,nga ata që sot përfaqësojnë institucionet e shtetit, të arritur me vuajtje e sakrifica dhe përpjekje të panumërta,për krijimin e tij.

 Por sipas zhvillimeve në vend dhe asaj që ne shohim përmes këtyre takimeve,lind përshtypja se domosdo na duhet një freskim institucional, sidomos tek njerëzit që mbajnë shenjën e privilexhimit, nëse duam të ndihmojmë të ardhmen tonë, duke mos lejuar vazhdimin në pafundësi të padrejtësive ndaj njerëzve të pafajshëm të diasporës sonë, por të zgjidhen njerëz që dinë të zhvillojnë trajtim të barabartë për të gjithë dhe të pranojnë e respektojnë të drejtën njerëzore të secilit, si në vend ashtu edhe ndaj mërgimtarëve në diasporë të cilët nuk duan asgjë më shumë përveç asaj që u është “mohuar” për vite me radhë, regjistrimin dhe pranimin si shtetas me të drejta të plota,nga vendi të cilit i takojnë.

Edhe pas disa zhvillimeve të përsëritura të cilat në thumb kanë shqiptarët si tërësi, e që siç edhe dihet këto tanimë nuk janë të parat e as të vetmet këtu në Zvicrën gjermanishtfolëse, ne kishim përshtypjen se ambasadori ynë, nuk do të mjaftohej vetëm me një reagimi të zakonshëm,por me gjithë pritjet tona ai nuk doli me ndonjë deklaratë të fuqishme dhe të vendosur diplomatike në mbrojtjen e shqiptarëve për t’iu kundërvënë në mënyrë më bindëse atakeve kontinuitive dhe të pa ndalshme ndër vite dhe dekada,të cilat si të tilla datojnë që nga kohët tona më të vështira,të vitit 1998 dhe vazhdojnë edhe sot,nga partia popullore zvicerane SVP, ndaj shqiptarëve në këtu.

 Megjithëse disa pjesëmarrës të cilët gjatë diskutimeve të tyre të gjata edhe pse vet nga disa herë deklaroheshin se nuk ishin jurist,ata (ndoshta) si të porositur që takimi të përkufizohej vetëm në atë “rreth” vicioz, morën shumë kohë duke diskutuar përmbajtjen juridike, pa qenë në gjendje të japin përgjigje konkrete juridike,rreth propozimligjit për Diasporën,me ç`rast nuk munguan edhe kritikat e drejta për mangësitë e mëdha gjuhësore të propozimligjit për diasporën.

 Pjesë e këtij takimi isha edhe unë,ku thënë të drejtën, më tepër mora pjesë nga kureshtja dhe dëshira për të qenë pjesëmarrës i një takimi të tillë ku mendoja se me vet pranin e përfaqësuesve tanë shtetëror nuk do të shihnim një tubim të zakonshëm por një më ndryshe dhe të organizuar më mirë,ndaj pasi isha pak i ftohur, doja vetëm të dëgjoja dhe nuk e kisha ndërmend të diskutoja,se më ishte marrë edhe zëri nga Gripi që më mundonte, por pasi që të tjerët propozuan,pyetën dhe diskutuan për shumë gjëra,por sipas bindjes sime jo edhe për problemet konkrete që neve si mërgatë dhe shqiptar na mundojnë, nuk mu durua që të mos pyesja dhe unë me sa vijon:

 Përshëndetje z. ambasador,i nderuari përfaqësues i zyrës së Kryeministrit dhe ministrisë së diasporës;

 1. Zotëri Xhemajli, ju si përfaqësues i ministrisë së diasporës desha t`iu pyes se përse nuk regjistrohet mërgata,derisa thuhet se ka rreth dyqindmijë shqiptar në Zvicër(treqindmijë më përmirësoi ambasadori me gjithë shqiptarët nën Maqedoni ) A ka dikush nga ministritë përkatëse njohuri apo,shënime se sa nga mërgimtarët tanë janë të regjistruar si shtetas të Kosovës e sa jo dhe kur do të regjistrohen edhe ata që nuk kanë mund të regjistrohen deri më tani, që siç dihet janë të shumtë në numër.

 2. Zotëri Kajtazi, pasi që ju si përfaqësues i zyrës së Kryeministrit e përsëritët disa herë se kishit takime bilaterale me qeveritarët turq për hapjen e qendrave reciproke- kulturore, në takimet tuaja bilaterale me qeveritarët turq, a keni kërkuar ju që edhe ata të lejojnë hapjen shkollave shqipe në Turqi,kur dihet se atje ekzistojnë rreth katër milion shqiptar të cilët siç kishim rastin ti shihnim në televizion ata edhe sot flasin shqip, dhe nëse nuk e keni kërkuar deri më tani,a ka mundësi që ju ta bëni këtë zoti Kajtazi për shqiptarët tanë atje, në takimet tuaja të ardhshme si përfaqësues i zyrës së kryeministrit?

 3. Zoti Ambasador lidhur me sulmet e përsëritura kolektive mediale të Partisë popullore zvicerane kundër gjithë diasporës shqiptare në Zvicër, a ka mundësi të reagohet më shpesh dhe më fuqishëm me argumente si nga ambasada jonë në Bernë ashtu edhe nga Konsullatat tona, ngase ne atakohemi pa të drejtë,dhe sulmet me breshëritë e shigjetimeve të SVP-s, kundër nesh nuk kanë të reshtur që nga viti 1998 ndaj shqiptarëve si tërësi këtu,por deri më tani nuk kishim përfaqësues shtetëror që të dilnin në mbrojtjen e të drejtës sonë, kurse tani ne e presim këtë nga juve. A ka mundësi të reagohet më fuqishëm nga ju si nga Ambasada ashtu edhe nga Konsullatat tona në Zvicër?

 Me gjithë përpjekje, që ambasadori bënte,për të lënë përshtypjen e një zyrtari të mirësjellshëm,shtrimi i pyetjeve mbi mosreagimin e mjaftueshëm ndaj atakimeve të mërgatës sonë nga SVP-në Zvicër,nuk e la të qetë dhe përveç skuqjes së momentit ai nxitoi për ti quajtur ato edhe “pyetje jashtë temës” dhe nuk lejoi përgjigje për asnjërën nga tri pyetjet e ndryshme të parashtruara të tre zyrtarëve tanë shtetëror,me arsyetimin se ato nuk përkojnë me temën, anipse ne për afro tri orë, vetëm rreth atyre temave biseduam. Madje ai nuk pranoi të diskutohej fare as rreth temës së nxehtë për atakimin e padrejtë dhe kolektiv të shqiptarëve në Zvicër që brengos gjithë “Diasporën” me arsyetimin se paska reaguar,dhe ata që kanë dashur duhet ta kishin përcjell për ta par reagimin e tij, dhe e kanë parë, kush ka dashtë e ka përcjell…..e kështu me radhë….

 Ne këtu jemi mësuar të dëgjojmë se për të arsyetuar pozitën e një ambasadori dhe peshën e funksionit të tij ,përfshi edhe përgjegjësit që t’iu qaset realisht problemeve me të cilat ballafaqohen mërgimtarët,një ambasador duhet të reagoj shpejt dhe fuqishëm sa herë paraqitet nevoja-konform obligimeve të tij zyrtare që i ka të përcaktuara edhe më Kushtetutën e shtetit që përfaqëson,duke u deklaruar në mënyrë zyrtare me argumente autentike para opinionit vendor e ndërkombëtar, sa herë paraqitet nevoja kur atakohen interesat e shtetit dhe sulmohet pa të drejtë dhe kolektivisht e gjithë diaspora,si kjo e jona,në këtë vend.

 Pasi që tanimë për të gjithë është e njohur se qëndrime të ngjashme janë vërejtur edhe me rastin e zgjedhjes së kuadrove tjera në postet e ambasadorëve të Kosovës, sjellje të tilla të lënë të kuptosh se ngritja e disa njerëzve në karrierë nuk duket të ketë ardhur për shkak të arritjeve të tyre shkollore dhe aftësive të treguara politike, apo mungesës së konkurrentëve që kanë mund të ofrojnë më shumë për Shtetin dhe diasporën tonë,por për shkak të lidhjeve familjare apo politike,që mund të kishin me Kryeministrin apo ish-Presidentin Sejdiu.

 Ndaj shumë pyetjeve të parashtruara,vërehej haptas përpjekja për tu dhënë të njëjtën përgjigje të shprehur me fjalë tjera por të pa definuar asnjëherë qartë,të cilat nuk lidheshin fare me asnjë afat të përcaktuar kohor për aprovimin dhe hyrjen në funksion të ndihmimit apo institucionalizimit të diçkaje, qoftë edhe të arsimimit në gjuhën shqipe në Zvicër dhe gjithandej në diasporën shqiptare.

 Ndaj ne jemi thellësisht të bindur se shumica e mërgatës shqiptare në Zvicër, Evropë, Azi e Amerikë,dhe gjithandej ku ajo ekziston,dëshiron më shumë sqarime konkrete të afatizuara në kohë dhe të aplikuara në vepër për aprovimin e ligjeve për diasporën dhe startimin e funksionalizimit të tyre në dobi të mërgatës së madhe shqiptare me shumë halle, kudo ajo ekziston.

 Përfaqësuesit e shtetit duhet të dalin hapur në mbrojtjen e interesave shtetërore kur ato atakohen nga kushdo qoftë,dhe të përkrahin e ndihmojnë edhe mërgatën tonë kur ajo pa të drejtë sulmohet kolektivisht,ngase ata janë aty për t’i mbrojtur qytetarët dhe të drejtat e tyre të cenuara dhe jo ti anashkalojnë kërkesat e tyre pa dhënë asnjë shpjegim për brengat e tyre të shumta dhe të pazgjidhura asnjëherë institucionalisht nga ana e përfaqësuesve tanë shtetëror.

 Organizimi i këtij tubimi,me gjithë optimizmin tonë të madh dhe diskutimet disaorëshe, la përshtypjen se është organizuar për plotësimin e agjendës sipas radhës,sa për sy e faqe,pasi që nuk u premtua asgjë konkrete dhe nuk u dha asnjë përcaktim i qartë kohor, të paktën për institucionalizimin e shkollës në gjuhën shqipe në diasporë,gjë e cila u kërkua në mënyrë të përsëritur për disa herë nga përfaqësuesi i LAP-shit, në pranin e përfaqësuesve të ministrisë së diasporës dhe ambasadorit,por nuk mori asnjë përgjigje konkrete dhe as afat të përcaktuar kohorë,se kur mund të ndodhte një institucionalizim i tillë.

 Me sa arrijmë ne të kuptojmë ,ambasadori përfaqëson shtetin jashtë vendit,ndaj ai duhet të jetë më i afërt edhe me mërgimtarët dhe ti dëgjoj më me vëmendje hallet e tyre,të deklarohet më shpesh dhe fuqishëm kur konsiderohet se atakimet ndaj shqiptarëve janë të dëmshme për ta dhe interesat legjitime të Republikës së Kosovës,ngase mërgata edhe pse është në dijeni të hezitimit nga organet zvicerane kur ishte në pyetje emërimi z. Malajt Ambasador, dëshiron ta dijë a kemi vërtetë ne-një ambasador të shtetit apo një figurë reprezentative të shqiptarëve me punë dhe banim në Zvicër, i cili ndoshta në të ardhmen e afërt,nga ne do të kujtohet si një nga ambasadorët e emëruar për përmbushjen e vakancës së radhës, emri i të cilit rastësisht u nxor nga xhepi i ish presidentit Fatmir Sejdiu,duke u arsyetuar edhe emërtimi i tij, para hezitimit të organeve zvicerane si balancim për ruajtjen e baraspeshës së emërtimeve politiko-partiake në Kosovë….

Gani Qarri Cyrih 28 Shtator 2011

Mjegullnaja politike

shefki_karadaku_fjala_728061241.jpgSHEFKI KARADAKU


 

1.

Mjegulla të zymta politike

ku po veni

makthi na lëviz si somnambulë larg

herë na pushton

frika

si erë qeni

herë tmerrësisht

heshtim

si terr i madh

Kjo është odiseja

e shpirtrave monotonë

më e tmerrshme se kjo

Odiseja e Homerit s’është

në qoftë se Circeja i ktheu

akejt bizonë

kë s’ktheu Minosi ynë

memecë kuaj

 

2.

ǒvit i habitshëm

ç’vit i habitshëm

këndej

Furtuna politike

shtetin tund

herë ka diell e re

si në përrallat

arabike

apatia më e madhe

mbretëron tek unë

Në atolin tim

të ngatërruar nga ligjet

diçka e zymtë

herë qan herë qesh

mrekullisht pastaj

ato treten si hije

nën imazhe vrasjesh

si shi indiferent

 

3.

As klithma

as gëzim

në retinën e natës

e turbullt e zymtë

Tirana mërdhin

si atoli në det

e veçuar

e ashpër

ëndërron për shekullin e vjetër skith

për të s’ekzistojnë Nju Jorku, Parisi

dhe zhurma e bareve

të Londrës e lodh

me mendimet

e grira

nën mokra Sizifi

ajo nis tualetin

e natës

monoton

 

4.

U ngritën

disa poetë

formalistë në

qiell

ata të lehin dinë

me kockat në gojë

herë bar

herë tokë

si Tantali

gëlltisin

lugën e zbrazur

të arlekinit qiellor

vijnë ditë të zeza

dhe për shpirtin e dëlirë

natyra po zhvishet

trishtare çdo natë

vetëm ata jetojnë

politikisht të grirë

nga servilizmi i tyre

pambarimisht i madh

 

5.

Qaj hallin e jetës

Qaj hallin e pijes

gota është e aftë

të përmbysë një terr

megjithëse shpirti im

si limon i grirë

nëpër kupa

bie

pafundësisht i prerë

unë jam

ngushëllues i mbrëmjes

së varfër

kupa ku kam pirë

hidhur vezullon

vetëm tej horizonteve

mbrëmjet e arta

shira të zymtë

politikë

përgojojnë

 

6.

Do të vij

ndonjë ditë e dashur

zemër e ditës

do të vij atje

në thellësitë e kohës së zezë

për të mbështetur

kokën e lodhur

në kitarën e natës

për të ftohur ballin e zjarrtë

në ujin e hirtë

Do të vij Arkilok i kohëve të grira

me një grusht

me jetë në gojë

për të thënë diçka

për kupën që boshatiset

përfundimisht

drejt polit

përfundimisht

e ftohtë.

 

7.

Pas vargut me pata

vargu

me avionë

ngre kokën e lodhur

dhe për ty e dashur mendoj

se si pas vargut

me pata

dashurie

avioni i pleqërisë

zbriti në aeroport

thinjat e para

dhe fjalët e belbëta

janë misteriozi

ekrani

im

për të parë nudot

m’u lodhën sytë

ndërsa thinjat

Saharë

e nudove

gremisen

 

8.

Mbetën dhe shumë ditë

për të thënë

fjalën time

mbetën dhe shumë fjalë

me kyç në buzë

mbetën dhe shumë net

hënë e mbështjellë me re

me fletë

rrugë e pa rrugë me terr në sy

dritare me doreza të ulura

si shpatë

ëndrra me këmbë

të lidhura

më kot

mbetën dhe shumë ditë

për të thënë fundin

ose vdekjen

për të ç’lidhur kalin që kam në kokë

erën që kam në shpirt

për të thënë atë që e pashë

ose që s’kam parë

për të thënë e dashur zemër

për të thënë goja u kyç

për të thënë s’kam më hall si Tantali

gjak si Prometeu

në gjoks

për të thënë ULTIMA RACIO

 

9.

Erdha e dashur

i lodhur nga një ditë e gjatë

dhe ushqim i keq

dita me të vërtetë

qenka

e gjatë

urbanët mbartin mbrëmjen

me ankthin në kokë

në dritare shoh peizazhin e qytetit

të qullur me lot

vjeshta më ka stolisur me gjak

hemoglobine

në mall

vjeshta si ti hyn e lodhur

me makinat e rrushit

mbyll peizazhin

e vrarë

ajo si ti vjen në dhomë

me fundin e lagur me kërmëz

e tym

se ti pi kafenë

në kafenenë e shkretë

me fytyrën e bardhë si re pa lëng

me këmbët e qullura me shi koloidal

se ti më puth me dimër

dhe këpucët i vë në holl

si ti s’fle e zbehtë

me hënën mbi këmishën

e grisur në sup

dhe gërhet lehtë

për të riparë në ëndërr Eldoradon

për të riparë

ballot madhështore

qytete vigane

 

10.

Ra dhe qyteti në gjumë

gjumë somnambulësh është ai

shpirti i tij i shumëfishtë

hesht

si kambanë bronzi

gjiganteske

që është gati

të tingëllojë

posa mëngjesi

të ndezë

qirinjtë.

 

 

 

Receta ‘linguistike’ e Nase Janit

 

Nga Fatmir Terziu

 nase-jani.jpg

Bukuria shqiptare në prozën e Janit, shndërrohet në një mit. Një mit që edhe i madhi Roland Barthez, do t’a kishte zili dhe do t’a kërkonte deri në detajin më të vogël në teorinë e tij, ‘të fjalës së shprehur si mit’ (Barthez, 1980:34). Nga ana tjetër Stuart Hall, kur ndërtoi teorinë e tij të famshme të kodit në prozë, natyrshëm që pati si një shtysë nga ajo tendoset në këtë funksion, pra rrënqethja gjuhësore në procesin e mesazhit të prodhuar nga kodifikimi dhe de-kodifikimi i prozës në aspektin gjuhësor. Le të shkojmë në thelbin e shkrimit tonë. “Papapushti” është një kod më vete, në tërë prezencën e romanit “Çmendina” të Nase Janit. Ai që kupton teorinë e Hall, natyrshëm e shikon qartë atë, mjafton të përmendim dy ose tre fjali si detaj: “i vinte aty një grua e papjellë”, që në fakt me një korrigjim të vogël të foljes ajo do të plotësohej në tërë këtë anë të teorisë së Stuart Hall (Shënimi: i vendoste aty një grua e papjellë, shënimi im). Fjalia tjetër si plotësim is ë parës, “burri i të papjellës ishte punëtor i ndershëm.” Dhe së treti fjalia që zbulon kodin, “…kërkonte të bëhej nënë, sit ë gjitha gjinifemrat e botës…”. Këtu natyrshëm lehtësohet edhe ajo ndjenjë apo tifozëri personale nga kënde jashtë kritike, që përfshihet në insinuatën individuale si një tekst-pretekst homogjen në kritikë, duke linçuar një arritje të një autori e duke pedaluar një tjetër. Në shembujt e mësipërm lehtësisht kuptohet diagrama e kodit që pret e përcjell arritje-prurjen letrare model. Në angazhimin krijues të Janit, një situatë e tillë është në dy nivele, që herë-herë nivelohen e herë-herë tejkompetitojnë njëra-tjetrën. Kështu ndodh edhe në krijimtarinë e Agollit, kur ndonjëherë ai tenton shumë dhe e shpreh me shumë pak fjalë, pra në mënyrë poetike. Këtu është stili dhe jo emergjenca e një talenti që lëvron në shumë gjini, apo vetëm në prozë e poezi. Pra këtu prodhohet një produkt prozaik që në kritikë njihet si një amendament më vete, kur ai i nënshtrohet stilit me të cilin bashkëkomunikon autori me lexuesin.

“Shallozarja” apo “brashnjarja” e recetës linguistike të Nase Janit, është një moto më shumë për të kapërcyer analizën e një dushi letraro-gjuhëformues në aspektin e së bukurës dhe të shëmtuarës që prodhohet në tregimin dhe prozën shqiptare. Dy fjalë janë pak, por edhe mjaft të depërtosh në një pikënisje që të shpie aty ku autori stacionon bagazhin e tij letraro-artistik. Aty nga ku ‘pulson’ pasuria e një fantazie kërkuese, aty lançohet edhe imagjinata prodhuese, që në tërësi ka për detyrë pasurimin e gjuhës, pasurimin e saj me detaje të reja dhe me timbre të dëgjueshme e komunikuese. Tregimi “Vajza pa Fustan ose Artistja e Hollivudit” ka që në prezantim një pasuri të tillë, që e bën lexuesin dyfish të angazhuar. Në aspektin e parë si një zbulues të ndjenjave strukturore dhe në aspektin e dytë si një sinkronizues në transparencën që autori i dedikon kompleksit gjuhësor të prodhuar prej tij e të lëvruar në tabanin popullor. Pena e Janit dhe kërkimi i tij artistik kanë një vlerë të paaritshme në këtë mes pasi ato bashkërendojnë misionin e tyre dhe flasin në një hap dhe me një timbër në realitetin e së bukurës apo të shëmtuarës në prozë. Thyerja e një tradite të kapërcimit të ngjarjes në vend e në kohë, që ndodhi edhe si një risi e re e hapjes me botën, dha një shans të ri në këtë drejtim, ku përcaktoi edhe hapësirën e detajit dhe shprehisë në kalvarin e tejdukshëm të prekshmërisë morale në sensin e kuptimit logjik të bukurisë dhe shëmtisë njërëzore dhe aspekteve e praktikave që lidhin dhe ndërlidhin njeriun dhe jetën e tij me botën ku shtrihet qenia e tij, apo me botën që e rrethon në çdo çast. Ana kronologjike që ndërtohet nën pushtetin e lapsit të Janit, nuk është vetëm në gjuhësoren e tij shpotitëse të gudulisjes së lehtë të fjalës ‘behare’, por në kompetencën e penës së tij të plotësojë funksionin mbartës të një logjike, filozofie dhe miti shqiptar që prodhohet nga shpërthimi kohor.

 

AMENDAMENTI PROZAIK

 

Paraqitja e krijimtarisë së një autori që lëvron në të gjitha gjinitë, siç është Nase Jani, nuk është e lehtë. Jani ka frymëzim edhe poezinë, tregimin, novelën dhe ka provuar edhe romanin. Për të kjo është një dialektikë më vete. Një dialektikë me një zinxhir lidhjesh imagjinare. Në këtë zinxhir lidhjesh që komandohet në tërë hallkat lidhëse nga kritika, kopsimi i situatave logjike katërfishohet. Ndodh kështu sepse vet jeta është në një vrapim. Kështu ndodh me tregimin “Gjysmëkomça”, ku variacioni temp-logjik-kusht-mesazh, kalon në një linjë lidhëse me retorikën: “ǒdo të jetë kjo gjysmëkomçë? Kujt i ka rënë? Pse nuk është komçë e plotë, por gjysmë komçë? Gjysma tjetër ka rënë diku apo jeton në trupin e ndonjë xhakete? Është mashkullore, domethënë komçë burri. Po e ç’lloj burri do të jetë?” Në linjën e lartpërmendur pastaj thiret në skenë logjika që të gatuajë edhe mesazhin filozofik të së tërës. Është ajo që autori sjell si një detaj përzgjedhës në kreun e tregimit: “ishte një komçë e këputur në mes, që e gjeta nën këmbët e një stoli të drunjtë, te lulishtja pa trëndafila, në një kënd të qytetit.” Nëpërmjet nyjës argument, si pjesë e kësaj filozofie ngjizet edhe kërshëria. Këtu janë shumë pak gjëra të pastra që definitivisht kthejnë pikën në histori. Amendamenti prozaik është një lëvizje që buron nën pushtetin e stilit dhe hapësirës, që krijohet nga fizionomia e detajit që pasqyron autori në krijimtarinë e tij. Ky funksion detajesh shpërqëndrohet në këndvështrimin analitik që shekulli i 21-të në të cilin jetojmë kalkuloi në hapësirën krijuese shqiptare, atë që dikush e quan vazhdimësi, apo dikush tendencë lidhjeje midis modernes, pra bashkëkohores dhe tradicionales në fushën e krijimit. Situata për krijuesit e prozës tani është ndryshuar komplet dhe ata që besojnë në idetë e veta kanë gati çdo gjë që ti vendosin në jetë. Këtë padyshim e krijon edhe një amendament që vetë proza ka krijuar, por edhe shkolla e ndryshme që përfaqëson intuitën krijuese të autorëve të ndryshëm. Këtu buron edhe ajo që amendamenti e kategorizon si një dhunti të autorit, apo mjeshtëri për të zgjedhur afreskun në dobi të penelatës së tij treguese. Kjo shihet qartë në krijimtarinë e Janit, si në tregimin e tij, novelën po aq edhe në romanin e tij. Nuk është eksperimentale, nuk është një metodologji jashtëkompleks, apo jashtëtraditë, por ka një ngjyrim modest e tepër delikat. Tendenca që kjo të jetë e qartë e bën sita e dorës mjeshtërore që sjell një sinkronizim tepër të arritur në tregimin “Rusja e bukur”, ku vetëm një detaj folklorik dhe një grimcë nga gjuha e këngës së saj qartëson gjithë kontekstin ku sillet onomatopeja dhe homonologjia artistike, si dy figura që krijojnë një hapësirë të shprehuri lirshëm në penelatën e peisazhit. “Çdo behar, kurbetllinjtë e qyteteve, ktheheshin në fshat, së bashku me gratë e fëmijët e tyre… Bëheshin shëtitje nga Korija e Manastirit, nga Kreci apo Lepusheti, ku ndizeshin lodrat e vegjëlis녔 Veprimi në këtë kontekst nuk mund të shihet i shkëputur nga gjeografia në të cilën ai kryhet apo realizohet nga prezenca e karaktereve imagjinarë. Këtu kemi të bëjmë me një homonimologji të detajuar mjeshtërisht dhe që prodhon ngjashmëri të stisur e të gatuar mirë. Duke mos e zgjatur, pra këtu është një detaj që shihet pak a shumë në tërë prozën bashkëkohore, në tërë atë prozë që shihet qartë nga tërësia e pushtetshme e amendamentit prozaik.

 

FJALA E SHKRUAR: NJË SY PËR NJË VESH

 

Prince Modupe, nje shkrimtar i tejvlerësuar nga Britanikët, shkruajti në këtë kontekst, me fjalë të shkruara, në ditët e tij, duke perifrazuar jo pa qëllim të qënit Afrikan-perëndimor [siç shprehet literatura moderne]:

    * “Një hapësirë e tejngjeshur në shtëpinë e priftit Perry ishte edhe librambajtësja e tij… Unë dalëngadalë kuptova se në shenjat e lëna nëpër faqe të ndryshme të librave ishin fjalët më të ngjeshura, fjalët më të vështira për tu kuptuar. Çdokush mund të lexojë të deshifrojë simbolet dhe të arrijë të deshifrojë këto fjalë në mendimin e tij, dhe ai pra deshifruesi, kurrë nuk do të gjej një lehtësi për tek rruga të cilën ai e krijoi vetë nga mendimi i tij. …”

Në këtë postulat të treguar nëpër faqe librash për të shkruarën, dhe gjetjen vështirë të interpretimit apo kuptimit të saj, natyrshëm nuk mund të shfaqet e gjitha nga një prozë që ende vazhdon rritjen e saj, dhe synon një nivel akoma më pikant në pozicionin e fituar prej kohësh. Supozo atë, pra fjalën e vështirë, të nënvizuar ose jo, por të pikasur si të tillë në një prozë të shkurtër, të gjatë apo edhe disi mesatare. Kultura jonë tradicionale e tejmbrusur drejt një kulture me synim perëndimin, ka filluar të ndërtojë në fjalën e shkruar, atë ndikim që ia kanë falur edhe lehtësitë e sotme komunikuese që fillojnë nga telefoni e mbarojnë tek interneti me gjithë komplekset e tij. Ndoshta edhe ilustrimi imagjinar apo dhe figuracioni përshkrues janë sadopak në të njëjtën linjë, në linjën që proza mendon se ecën ashtu më e lehtësuar, si ai sakati kur veç patericave të tij, ka edhe dy apo tre vetë që e mbajnë për krahu sipas rradhës. Në këtë gjymtim padashje gjen ndonjëherë edhe pena të mëdha. Në këtë zymti ‘lehtësuese’ ndonjëherë prehet edhe vetë e shkruara ndryshe. Richard Ëise kumton një zgjidhje, në fakt që ndodhet si një kacafytje me vetë nocionin ndryshim në aspektin poetik të poezisë dhe aspektin poetik të prozës, apo në një dëshirë e simpatizim të saj. Ëise gjen këtë zgjidhje në një detaj të cilin tregimi i Nase Janit e huazon padashje nga pasuria gjuhësore e të shkruarit. Tek tregimi “Heshtja përvëluese” provokimi i lidhjeve sintaksore grumbullon një tendencë që zbret e zbret në një sinkronizim të plotë me ngjarjen. Kemi një bashkëbisedim të qetë e metamorfoz, por kemi edhe një dialog të zhdërvjelltë. Kemi një pyetje-përgjigje, por kemi edhe të anasjelltën e pyetje-përgjigjes. Pra një tendencë që fokusohet në fjalën e shkruar, nën një mirëkuptim të asaj që modernja na afron si një modul për të shkruarit bashkëkohor: “një sy për një vesh”. Edhe tek tregimi në fjalë ky derivat duket qartë. Bie në sy lehtë një komunikim i thjeshtë, një fjali e shkurtër, një strukturë ç’lodhëse dhe një ripërsëritje togfjalëshi për të ngulitur kuptimin. Kështu ndodh kur autori ripërsërit gati treherë “kaloi një muaj…”, duke shtuar retiçencën si një mendim të suposuar në vazhdim e sipër. Por retiçenca është më tej edhe një detaj tjetër që suporton fjalën e shkruar. Në këto përdorime ajo duket komode në justifikimin e përdorimit: “e fyer…”; “e turpëruar…”; “e mallkuar nga fati…” dhe natyrshëm mund të quhet një detaj tjetër dallues nën pushtetin e fjalës së shkruar të Janit.

 

KRIJIMTARI “E VIRGJËR…” PO PSE?

 

Në librin e tij “Fractal Dreams” në esenë “Kënaqësia dhe arti, loja me vetveten” Beryl Graham parasheh një dukuri që sot shihet edhe në ambiencën krijuese shqiptare. Ajo që Graham parashtron e quan jo vetëm si një mungesë të kritikës për letërsinë dhe kulturën, por edhe si ndrojtje të krijuesit për vëprën e tij, që nënkupton mbajtjen fshehur të vlerës që në fakt ka vepra përballë etikës profesionale. Kjo në kordonin letrar të këputur disa-pjesësh në prozën dhe poezinë shqiptare ka ndodhur për shkak të neo-gjeografisë dhe dukuri-modestisë që ndeshet me probleme të natyrës shqiptare në përgjithësi. Kur Profesor Qosja agazhoi mendimin e tij për “Çmendinën” e Nase Janit në Panairin Kombëtar të Librit në Gjirokastër, Jani vetëm sa u skuq dhe heshti madje edhe para gazetarëve. Por koha zbuloi edhe superlativën e Profesor Qoses, që krahason “Çmendinën” në një kënaqësi dhe arritje më vete. Unë këtu nuk jam dakord me Janin, që struku pasurinë kulturore të thënë e shprehur publikisht për një vepër shqiptare, edhe pse është vepra e shkruar nga Thanas Jani, të cilën ne e zbuluam krejt rrastësisht dhe ndoshta në kohë. Unë në fakt krijova edhe një lidhje tjetër me këtë kur mësova gjatë hulumtimeve të mia se para disa muajsh Nase Jani ishte përzgjedhur të studiohet shkollat e arsimit të përgjithshëm shqiptar, në programet e letërsisë shqipe. Kështu bashkë me këtë fakt, mua dhe ndoshta edhe vetë autorit “Çmendina”, librat e tij me tregime po aq edhe poezia e Janit ka mbetur e “virgjër”. Ajo që theksova më lart në aspektin neo-gjeografi të paraqitjes dhe shkrimit të veprës, këtë rast shqip në Greqi, përbën faktorin e njohur, ‘larg tregut të librit të Shqipërisë’. Ky në fakt është një problem tepër delikat edhe në boshllëkun e krijuar të komunikimit letërsi-vlerë dhe vlerë-letërsi.

 

PJESA E DYTË: JANI DHE POEZIA

 

“Poeti

ka lindur para Adamit

dhe vdes në lotin e fluturës

dhe tretet në botën

e së padukurës…”

 

Janë vargjet hyrëse në vëllimin poetik “Jetë e Hutuar” të Nase Janit që të transferojnë qetësisht e menjëherë në një botë të cilën kërkon enkas ta njohësh. Në një botë që lidhet sa me krijuesin aq edhe me krijimtarinë e tij. Në një botë që peshohet nga parntesa hyrëse. Dhe jo vetëm një parantesë hyrëse thotë Heminguej është çelësi i hyrjes, por edhe një biografi letrare është një ndihmesë në këtë sukses, që mund të përkthehet në gjuhën e kritikës si ‘diagrama e shkrimtarit të madh’.

 

Ndalesa tek poezia

 

Kur shkruajta për prozën e Nase Janit, Luan Xhuli qe i pari që ‘kundërshtoi’. Në fakt si një mik i autorit Jani, Xhuli paratha atë që ndjente më shumë, jo të tërën, kur pikasi poezinë e Janit si një medalje më vete, në lëminë e tij krijuese. Xhuli theksoi: “e vlerësoj në shkallën sipërore, si poet të ndjenjës e të lirizmit të hollë. Ndoshta ndihem në “pozicion jashtë loje” për të gjykuar për prozën e tij (s’jam dakort me ty Fatmir) dhe situatat dhe përshkrimet në prozën e tij, sikur s’kanë për motër të madhe poezinë e tij, për të cilën jam fanatik i “ashpër” (Xhuli: Fjala e Lirë, 2008). Ky ‘dëshpërim’ i mirë i Xhulit më detyroi të rrëmojë më shumë e më thellë në të dy anët e krijimtarisë së Nase Janit. Dhe natyrshëm më fokusoi të njoh më shumë këtë autor të madh që krijimtarinë e tjerr në një fushë neutrale, dhe po aq me vlera në të dy depërtimet e tij artistiko-letrare. Krijimtaria e tij udhëton në këtë udhë të piketuar më parë nga William Blake, që shpesh është konsideruar një nga liristët më të mëdhenj të letërsisë angleze. E thënë me plot gojën gjatë kërkimeve të mia duke parë dhe lexuar krijimtarinë e Janit, pashë edhe një ndërlidhje tjetër,, që mund të shihet në një plejadë shkrimtarësh e poetësh që lëvruan dhe u shquan në të dy drejtimet. Anne Bradstreet, që ishte një nga poetet më të mira të shekullit të 17-të, Elizabeth Barrett Browning, një komplekse e poetes historiane dhe prozës së dominuar me një stil poetik tek “Sonetë nga Portugalishtja”, Anton Pavloviç Çehov, shkrimtari rus që u bë i famshëm me krijimtarinë e tij jashtë tregimit të shkurtër “Tre Motrat” (1901), dhe “Qershija Orkard”, por po aq mjeshtër mbeti në fushën e tregimit të shkurtër. Pastaj janë me rradhë, kate Chopin, Taylor Samuel Coleridge, Emily Dickinson, Ernest Heminguej, William Shekspir dhe qindra të tjerë, që lëvruan në të dy fushat dhe u shquan thuajse në të dyja. Por këtu nuk pashë vetëm rrugën. Aty pikasa ndjesië, ngjashmërinë, njohjen që përkitazi kalon në njohurinë e autorit, përshkrimin, konvergjencën, pasqyrimin, situatën, kohën dhe vendin. Pashë vargun dhe forcën e tij. Më në fund u ndala tek libri më i fundit poetik i Janit, jo aq sa të përgjigjesha për merakun e lartpërmendurt, por për të plotësuar atë që ndoshta Jani’t i kisha hyrë në hak me poezinë. Unë pashë një Nase Jani të njëjtë, në përgjithësi, por një poezi që jo më kot ishte ‘dashuruar’ me Xhulin. Në poezinë “Sytë e nënës” esenca Eseniane rrëshqet ngadalë e depërton në veshin tënd lehtë e lehtë si në një kantautoriadë gjeniale, ku tingujt e prodhuar mbushin një hapësirë emocianale që është totalisht nën pushtetin e rrahjeve të zemrës, frymëmarjes, lotëve dhe mallit. Një vjershë që krijon një imazh qetësues trupor, por ngacmues shpirtëror. Një këngë malli më vete. A nuk synon këtë poezia? A nuk e krijon këtë edhe proza kur ajo ka dhe lëshon kodin e saj të veçantë? Të dyja, pra flasin qartë me gjuhën dhe stilin Jani:

 

“Sytë e nënës

më kanë mbet’ tek sytë,

shohin njëri-tjetrin e nuk çmallen..

e shoh çdo mëngjes e i them prit,

më sheh çdo mëngjes e më thotë dale…”

 

Në labirinthet e ushqyera mirë nga njohuria për folklorin, traditën, populloren, vendin dhe kohën, moshën dhe traditën, doket dhe zakonet, del një varg i shëndetshëm, një varg që nuk është sa për të shtuar renditjen, por një varg që ushqen gjuhën, pasurimin e saj dhe filozofinë e gjuhës në anën tjetër. Përdorimi i fjalëve të përditshme që gjenden në moshën e nënës, apo nënave simbol, natyrshëm karakterizon një anësi, por edhe një përkitshmëri delikate e tepër joshëse. Në vargjet e mëposhtme Jani e gjen këtë si një model për të shtrrirë e paraqitur forcën e poezisë së tij:

 

“Prit i them

të mbush fllaskën në krua,

ku dhe Perënditë freskojnë ballin,

të mbledh vezë thëllëze ndenë ftua,

të shkul ca salep, të mbledh çaj-mali…”

 

Dhe kush nuk e provoi përkëdheljen e nënës, kush nuk e shijoi prehrin e saj mund ta ketë pak të vështirë të kuptojë një humbje të madhe në sprovat e ecurisë jetësore, por si një ‘fëmijë’ i rritur ai e ndjen dhe e parandjen njësoj si të gjithë uljen në prehrin e nënës, ashtu duke përhumbur në vargje të tilla:

 

“Prit i them

të ulem ca në prehër,

të thith nga gjiri im ca qumësht gjiri…

mbase s’m’ë dridhet dora përmbi letër,

të mos më rrijë fshehur frymëzimi…”

 

Më tej është portreti i nënës që sjell në retinën tonë kristale simbolesh që piketohen me sytë, atë simbolikë të dritës, njohurisë, mallit, udhërrëfimit, largpamësisë, dashurisë që shfaqet tek loti i syrit, madje edhe të një gravitacioni pamor që tendoset nën linja rrezesh të padukshme të logjikës së poetit që pastaj i depërton deri në detajin më elementar në një botë plot halle:

 

“Sytë e nënës

më kanë mbet’ tek sytë,

shohin njëri-tjetrin e nuk çmallen…

e shoh çdo mëngjes e i them prit…

çdo mëngjes më sheh e më thotë, dale…

 

Prit i them,

por nëna më thotë dale,

bota dhe këtu, është plot me halle….”

 

Dhe kështu mes këtyre halleve fuqia e poezisë së Janit gjen vlerat e veta teksa na sjell si në një ekran komplekset e ditës të lidhura me jetën. “Jeta është shpikja më e vjetër” është një nga poezitë e Janit:

 

“Nga njëra ditë

tek dita tjetër,

vazhdojmë të ecim

pambarim…

 

Jeta është shpikja më e vjetër,

nga jeta nis,

tek vdekja mbërrin…

 

Jeta gjithmonë nis nga një jetë

dhe vdekja,

po nga jeta nis… Nga njëri vit,

tek viti tjetër

vazhdojmë të ecim

pambarim…”

 

Kështu në këtë sinkronizim matematikor të morisë kohore që nis me ditët, muajt e vitet, sinkronizohet thuajse e tërë krijimtaria e Janit, dhe jo vetëm poezia e tij, për të cilën ne u ndalëm, e gjithë vepra e tij. E thënë më qartë vepra e Janit është një kërkim i vazhdueshëm shkencor-historik në amplitudat e hershme kohore dhe një gërshetim i mrekullueshëm artistik i arritjeve të sotme bashkëkohore.

 

Biografia letrare

 

          Thanas (Nase) Jani e ka nisur jetën në Stegopul të Lunxhërisë, Gjirokastër, më 25 maj 1947. Mësimet e para i mori në vendlindje, pastaj në Kuçovë e Vlorë, ku mbaroi parashkollën e mesme.

          Në moshën katërmbëdhjetë vjeçare nisi studimet në shkollën ushtarake “Skënderbej” në Tiranë, për të vazhduar më tej në Shkollën e Lartë  Detare në qytetin e Vlorës dhe shkollën e Lartë të Oficerëve në Tiranë. Ka studiuar edhe për Letërsi, Dramë-Regjisurë, Filozofi, në hapësirat që i krijonte detyra ushtarake.          

      Prej vitit 1969 deri në vitin 1973 ka shërbyer në garnizonet e Durrësit, Kuçovës e të Beratit, oficer në A. K. A. dhe Shef i Kulturës së Divizionit të VI, Shef i Shtëpisë të Kulturës së Ushtarakëve, Berat. 

      Prej vitit 1997 jeton familjarisht në Athinë.

 

Veprimtaria Letrare:

Është autor i 15 librave në poezi e në prozë.

          Në poezi:

 

“Po nesër”

“Unë dhe ti”

“Humbas udhët nëpër udhë” (në greqisht),

“Lotët e hënës” (poemë për fëmijë),

“Lirika”

“Sa vjeç është ky shekull?”

“Dashuria e Anës”-roman në vargje

 “Jetë e hutuar” (Toena, 2007)

 

          Në prozë:

          “Unaza”-novelë,

          “Çmendina”- roman

          “Sulmuesi fluturues”-monografi

          “Gruaja në Kafaz” tregime e novela (libri fitues i Çmimit të Parë në Konkursin e vitit 2002 nga Lidhja e Botuesve të Shqipërisë)

          “Pavli dhe Vasiliqia”-novelë.

“Artistja e madhe Violeta Manushi”-monografi, 2007

 

          Antologji & Revista Letrare

 

          Ka përgatitur dy Antologj të Klubit të Shkrimtarëve “Drita”:

          “Portat e harresës” dhe “Shtëpia mbi rrota” (Botimet “TOENA”, 2001)

          Ka përgatitur dhe botuar Albumin Letrar-Arkivor :

          “Me Dritën, për Dritën” (2000-2002)

          Është themeluesi dhe botuesi i Revistës Letrare-Kulturore “Pelegrin”,                   (për shkrimtarët e kudondodhur jashtë Shqipërisë). Reviste stinore, që botohet  prej vitit 2004. Kjo Reviste ka Fituar Çmimin e vitit 2004, dhënë nga Kryetari i UNESCO-S në Athinë: Janis Maronitis dhe nga Klubi letrar “Kafeneja e ideve”. Kjo revistë shpërndahet në të gjithë kontinentet ku ndodhen krijuesit e ikur nga Shqipëria.

          Është përgatitës dhe botues i revistës letrare-historike: “Stegopuli” (2005)

          Përgatitës dhe botues i Antologjisë poetike “Atika e fjalës” (2007) me poetë të kudondodhur jashtë Shqipërisë.

          Krijimtaria e Nase Janit është përfshirë në disa Antologji brenda dhe jashtë Shqipërisë.

 

Veprimtaria Shoqërore-atdhetare

 

          Thanas (Nase) Jani është nismëtar i krijimit të Klubit të Shkrimtarëve shqiptarë në Greqi “Drita”.

          Klubi “Drita”, është i pari bashkim shkrimtarësh shqiptarë në Greqi. U themelua më 27 maj 2000, në shtëpinë e z. Thanas (Nase) Jani, ku edhe pas shtatë vjetësh, shtëpia e tij është njëherësh edhe “zyrë” e këtij Klubi (ku ndodhet Biblioteka, Dokumentacioni, Arkiva, etj).

          Klubi i Shkrimtarëve “Drita” është i ligjëruar nga Gjykata e Shkallës së Parë të Athinës me Nr. Vendimi: 3856/2004, ka mbi 60 anëtarë e kandidatë, me degë në Selanik dhe shtrirje në gjithë qendrat qytetare të Greqisë si dhe ka anëtarë në Shqipëri, Itali, Zvicër, Gjermani, etj. Në nëntor 2006 Klubi “Drita” krijoi Degën e vet në SHBA.

          Ka bashkëpunim me Lidhjen e Shkrimtarëve të Greqisë dhe organizon veprimtari letrare e kulturore në shërbim të krijuesve dhe kryesisht të Talenteve të Reja.

          Në Pesëvjetorin e Krijimit, me propozim të shkrimtarit Dritëro Agolli (Kryetar Nderi i këtij Klubi) Klubi “Drita” u Dekoruar nga Presidenti i Republikës së Shqipërisë,  z. Alfred Moisiu me “Medalien e Mirënjohjes”.

          Klubi “Drita” ka faqen e vet në Internet dhe lidhet me gjithë krijuesit e kudondodhur me adresat elektronike: http://pelegrin1.blogspot.com/

          thanasg@otenet.gr dhe dritaklub@yahoo.gr 

 

          Nase Jani është i rizgjedhur  Kryetar i këtij Klubi, me votim të fshehtë, në dy Mbledhjet e përgjithëshme të Shkrimtarëve. Është Anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, Anëtar-mik i Lidhjes së Shkrimtarëve të Greqisë.

         

Dekorime:

Është dekoruar me: 

Medalien “Naim Frashëri”

Urdhrin “Ylli i kuq”

Urdhri “Naim Frashëri i Artë”.

 

 

Cikël poezish: STINË QË PIKËLON SHI

sejdi.jpg

Sejdi BERISHA:

 

ËSHTË KJO HESHTJA IME

 

Brigjeve të detit

Hasa kripën e gjakut tim

Në ujin e njelmët

Preka lotin e tokës

Në guacën e sedeftë

Ëndrrën e vashës e shijova

Atëherë m’u hapën dyert

E porteve pa marinarë

Barkat përkundeshin përmallshëm

Për dallgët e stuhive

Që nuk kthehen kurrë më

 

Në brigje deti

Ndërtova kështjellë historie

Ku dashuria dhe urrejtja

Tani bashkë rrinë

Për të biseduar

Cilët dokumente të historisë

Kurrë për të mos i hapur

 

Qetësia çmendet

Për heshtjen e ngujuar në shpirt

Por askush nuk u kënaq me këngën time

Të cilën për në muze nisur e kam

Ndoshta jam duke gabuar

Atëherë më shpëtoni nëse mundeni

Por mos u tallni me lodhjen time

Ajo është dritë e mbyllur

Në hieroglifët e fjalës

 

 

SA KËNDIM I MIRË

 

Më ikën muzat

Tani rri vetëm me rërën e detit

Me flladin

Që nuk di se nga vjen

Punë është të këndosh

Kur zëri qëndron nën këmbë

Kur kënga lëkundet në litar

Kur muzat më ikën

Një letër të vjetër

Tek dera e mbyllur

Dikush ma kishte lënë

Shkruaj e shprush në te

Gjeje vetveten nëse mundesh

Merr frymë thellë

Or pus i vargut

Or shpëtimtar i jetës

Or dashnor i dritës

Që pa ty nuk bën

As në tok

As në qiell

As në terr

As në dritë

 

Çfarë je duke bërë kështu

Çdo ditë duke e ngrënë vetveten

Përherë duke bërë mur për lapidar

Ku e ke atë damarë

Për ta ngulfatur

Ose në gjarpër për ta shndërruar

I cilin helmin e bën ar

Që kafshimin e kthen në përqafim

Dukesh si shqiponjë

E cila krahët i flijon

Për lartësitë e mirësisë

Por

Pus Ti

E pus vargu yt

 

Sa këndim i mirë

Kurrë nuk kam dëgjuar këngë të tillë

Tash më erdhën muzat

Ndoshta plagët m’i ëmbëlsojnë…

 

 

FAQE LIBRI TË PASHKRUAR

 

Askush nuk e vë në peshojë

Sa vështirë është

Në frymëmarrje të marrësh frymë

Sa rëndë është

Frymëmarrja për të braktisur

Atëherë shkapërderdhen

Faqet e librit të pashkruar

Kush mund t’i bashkojë pastaj ato

Kush mund t’i kompletojë

Askush

E, çfarë të vësh në peshore atëherë

Harxhimin e frymës

Etjen e syrit

Gjuhën e lidhur

Këto mëkate që m’i sosën mushkëritë

Ky thesar me peshë djalli

Kjo këngë e kënduar thikë përpjetë

 

 

ASHTI I QENIT

 

Me kazmë e kokë

Tokën e kishin gërmuar

Deri në Ka të Zi

Edhe zjarrin e kishin prekur

Shpellat e pazbuluara

I kishin shëtitur

Plotë eshtra kishin hasur

Por atë që e kërkonin

S’kishte shenjë as dokë

Ndoshta e kanë trilluar

Ashtin e stërgjyshit

Nuk ekziston ai

 

Në një burim

Uji dilte me zhurmë trishtimi

Përditë nga një grimë tokë gërryhej

Si Ura e Shenjtë

Ndërto e rrëno

Derisa doli një asht

Që verbonte nga drita

Ky është ai

Jo, thanë

Ky është ashti i qenit

 

 

STINË QË PIKËLON SHI

 

Erdhi koha tash

Gjethet nuk e njohin vjeshtën

As rreshkun e vesës

Nuk e pranojnë ikjen e dallëndysheve

Nuk e durojnë ngjyrën prej dylli

Ato

Vetëm përplasën degëve

Fluturojnë në ajër

Palosën në tokë

 

Tash

Gjethet askënd nuk e njohin

Në zemërim janë shndërruar

Edhe kur vijnë kohët tjera

Kurrë nuk kthehen të dyllta

Ato e dinë madhështinë

Që ua dhurojnë stinëve

Që ia dhurojnë stinës

Së këngës dhe të lotit

Stinës që pikëlon shi

Si fëmija kur qanë pastër

Pa rrena…

 

 

VRASJA E SHEKUJVE

 

Vrasja vjen me hile

Që e sjellin edhe në sheshin e botës

Si krismë hakmarrjeje

Vrasja vjen si djalli

Dhe tjetërkush lë frymën

Gabimisht thonë e thanë

Hakmarrja merr fuqinë e tharmit

 

Thonë

U vra pa hak as hile

E kanë gabuar fytyrën

Dhembjet shndërrohen në shitim

Po, pse bën njeriu kështu

Në tokën ende të paçliruar plotësisht

 

Kur vjen vrasja

Vetëm një minutë mjafton

Sheshi të mbushet ding

Për ta parë gjakun e derdhur

Në kubëzat e shëtitoreve

Pastaj

Vetëm një minutë mjafton

Për t’ia kthyer shpinën gjakut

 

Prapë nuk besoj

Vrasja vjen me hile

Kush e zgjidh këtë lëmsh të mykur

Është kjo vrasje e njeriut

Është kjo vrasje e shekujve…